https://linchidofood.com.vn/
HomeChuyên Đề YHPTBéo PhìChất béo - Mỡ: Thù hay Bạn?

Chất béo – Mỡ: Thù hay Bạn?

Nhận kết quả xét nghiệm máu trong tay, bà A hí hửng la to: “Kỳ này hết mỡ trong máu rồi!!!”. Bà A cho biết bà đã phải kiêng tuyệt đối gần 9 tháng trời mới có được kết quả là không có lượng mỡ trong máu nữa. Bà cho biết bà bắt cả nhà “tuyệt đối” tuân theo chế độ ăn do bà đề xuất: Hoàn toàn không có một tí mỡ nào, chỉ ăn rau luộc, thịt nạc mà thôi… Kết quả là lượng mỡ trong máu của bà đã không còn, thật may mắn cho bà! nhưng tai họa lại ập xuống chồng và con bà mà bà không biết. Chồng bà ngày càng gầy tóp đi, làm việc không còn hăng hái như trước, thậm chí còn lơ là với bà… con trai bà dần dần sút cân, học hành sa sút… Cũng chỉ vì thiếu chất béo!!!

LỢI ÍCH CỦA CHẤT BÉO

Khi nói đến chất béo, dầu mỡ, người ta thường hình dung đến tác hại của chất béo: Gan nhiễm mỡ, mỡ máu cao, xơ mỡ động mạch… và nhiều người cực đoan đến mức thề là không bao giờ đụng đến tí dầu mỡ nào nữa. Thế nhưng chất béo không phải là “kẻ tội đồ” như thế.

Thường nói đến chất béo người ta nghĩ ngay đến cholesterol và triglycerid. Và trong bản xét nghiệm máu để tìm mỡ trong máu, cũng ghi tên 2 chất này.

Thực tế cholesterol không phải là chất hoàn toàn gây hại cho cơ thể. Chúng ta không thể sống được nếu không có cholesterol. Cholesterol là thành phần cấu tạo chủ yếu của màng tế bào, sợi thần kinh và của nhiều nội tiết tố trong cơ thể. Ngoài ra gan còn dùng cholesterol để sản xuất ra acid mật giúp ta tiêu hóa thức ăn… Cholesterol thấy nhiều ở màng các tế bào trong cơ thể, giúp cho màng các tế bào được mềm mại, ổn định.

Cholesterol là một thành phần của mật tiết ra từ các tế bào gan, giúp tiêu hóa các chất mỡ béo trong ruột, và cũng giúp cho việc hấp thụ các sinh tố như A, D, E, K. Cholesterol là tiền thân của sinh tố D, của nhiều chất nội tiết quan trọng, kể cả các chất nội tiết nam nữ như testosterone, estrogen, progesterone.

Phần lớn Cholesterol được tổng hợp mỗi ngày từ trong cơ thể, phần nhỏ hơn là hấp thụ từ thực phẩm ăn vào.

CHOLESTEROL XẤU

Cholesterol không vận chuyển qua hệ thống tuần hoàn trần trụi được, mà là dưới dạng “chất đạm béo” (lipoprotein: lipo là chất béo, protein là chất đạm): Cái bao protein ở ngoài, bên trong là cholesterol và một thứ chất béo nữa gọi là triglyceride. Chất béo ta ăn vào, đi từ ruột non lên gan, gan biến dưỡng thành cholesterol và triglyceride, từ đó qua hệ tuần hoàn đưa đến các tế bào dưới dạng chất đạm béo. Những hạt chất đạm béo này nhẹ, có tỷ trọng thấp, tiếng Anh gọi là “Low Density Lipoprotein” và hay gọi tắt là LDL. Người khỏe mạnh bình thường, có ít LDL trong máu. Người có nhiều LDL hay bị cholesterol cùng với tiểu cầu (là một thứ huyết cầu) đóng thành mảng bên trong động mạch, có thể làm nghẹt mạch máu, thí dụ nghẹt động mạch vành nuôi tim sinh đứng tim, nghẹt mạch máu nuôi của một phần của óc, sinh tai biến mạch máu não.

Vì lẽ đó, người ta gọi LDL là “Cholesterol xấu”. LDL trong máu tăng lên là do ăn uống và ít tập luyện thể lực. Cũng có phần nào là do huyết thống di truyền.
Còn một thứ chất đạm béo, tỷ trọng rất thấp, thường là mang chất béo triglyceride nhiều hơn là cholesterol. Trước kia người ta không rõ vai trò của triglyceride, nhưng ngày nay thì thấy rằng nhiều triglyceride cũng là một rủi ro sinh bệnh tim mạch. Chất đạm béo nầy tiếng Anh tên là “Very Low Density Lipoprotein”, gọi tắt là VLDL. Như vậy, VLDL cũng là một thứ xấu.

CHOLESTEROL TỐT

Một thứ chất đạm béo nữa vận chuyển cholesterol về gan cho gan phá huỷ đi. Chất đạm béo này nặng, có tỷ trọng cao, tiếng Anh gọi là “High Density Lipoprotein”, tên tắt là HDL. HDL có khả năng lấy bớt cholesterol từ các mảng bám vào thành mạch máu để mang về gan hủy đi. Cho nên người có nhiều HDL thì giảm được nguy cơ đứng tim và tai biến mạch máu não. Nếu HDL ít quá, thì rủi ro đứng tim và tai biến mạch máu não nhiều lên. Vì vậy, HDL có tên là “cholesterol tốt”. HDL trong máu bị thấp, có thể là do di truyền, nhưng nếu tập luyện thể lực nhiều, thì HDL sẽ tăng cao.

Cơ thể rất cần chất béo để tổng hợp đủ loại nội tiết tố, từ tác chất của tuyến thượng thận để chống stress, của tuyến yên để bảo đảm hiệu năng tư duy, của tuyến giáp trạng để điều hòa biến dưỡng, cho đến kích tố của buồng trứng để ổn định hoạt động sinh dục… Thiếu chất mỡ trong máu thì cơ thể đào đâu ra nguyên liệu để đáp ứng cho đủ loại chức năng tối cần thiết cho cơ thể?

Đối với phụ nữ nếu thiếu chất mỡ trong máu có thể khiến cho kinh nguyệt thất thường, dễ làm cho hội chứng mãn kinh đến quá sớm, lão hóa trước tuổi. Các nghiên cứu cho thấy một số phụ nữ đang mang thai có nồng độ cholesterol thấp dễ đẻ non.

Đối với hệ thần kinh muốn khỏe mạnh cần có cấu trúc được xây dựng từ chất béo và chất đạm (lipoprotein). Nếu thiếu chất mỡ trong máu sẽ dẫn đến dễ bị đau nhức, mệt mỏi, trầm cảm, càng lúc càng đãng trí…

Chất béo cũng rất cần thiết cho trẻ em đang lớn, nhất là lúc các cháu được 1-2 tuổi. Một số sinh tố như A, D, E, K… không tan trong nước mà chỉ tan trong môi trường dầu. Cơ thể trẻ nhỏ rất cần sinh tố A, D để phát triển. vì vậy, chúng cần thật nhiều chất béo để tăng trưởng và để phát triển tốt.

Ngoài ra, sống trong môi trường ô nhiễm, hoặc nội sinh từ phế phẩm của tiến trình biến dưỡng, hệ thống miễn nhiễm phải tổng hợp kháng thể một cách liên tục. Muốn thế cơ thể cũng phải có đủ hợp chất lipoprotein. Nếu không có chất béo (nguyên liệu) thì lấy gì để sản xuất? Đòi hỏi sức kháng bệnh phải hoạt động tối ưu mà quên cung cấp chất béo thì đúng là đem con bỏ chợ. Có thể nhận thấy những người thuộc nhóm thiếu mỡ trong máu cứ nay đau mai yếu, nếu không viêm xoang thì cũng viêm bàng quang…

Nếu tuyệt đối kiêng cữ mỡ như bà A nêu trên thì một thời gian, bà A có thể đạt đến danh hiệu “siêu lép – siêu gầy” nhưng bà A cũng sẽ gánh chịu nhiều tai họa mà bà không thể lường được ngoài việc được khen là “mình hạc lưng ong”.

NHƯ VẬY CÓ NÊN HOÀN TOÀN LOẠI BỎ CHẤT BÉO HAY KHÔNG?

Các chuyên gia khuyên rằng nên giữ nồng độ cholesterol ở dưới mức 200mg/dL, mức trung bình đối với người lớn. Tuy nhiên, dưới một mức nhất định như 160mg/dL có thể dẫn tới những nguy cơ về sức khoẻ, bao gồm cả bệnh ung thư…

 

Kết luận: Hiện nay người ta kết tội dầu mỡ, chất béo gây nên biết bao bệnh tật cho con người cho nên chúng ta cần phải thận trọng hơn trong hạn chế, tiết giảm việc dùng thực phẩm quá béo, hoặc nhiều dầu nhiều mỡ, nhưng chúng ta không thể hoàn toàn loại bỏ chúng được. Mạnh khỏe đồng nghĩa với đừng thừa, nhưng cũng không được thiếu. Thừa quá cũng khổ mà thiếu hụt cũng khổ, chỉ có biết hài hòa (trung dung) mới là điều khôn ngoan.

BÀI VIẾT MỚI
- Advertisment -
Google search engine

TIN LIÊN QUAN