https://linchidofood.com.vn/
HomeChuyên Đề YHPTCây ThuốcBa kích: Vị thuốc sử dụng hợp lý tăng cường sức khỏe

Ba kích: Vị thuốc sử dụng hợp lý tăng cường sức khỏe

Ba kích là vị thuốc nổi tiếng và cũng là một loại dược liệu quý hiếm, với công dụng trị đau nhức xương khớp và là vị thuốc tăng lực cho nam giới. Được sử dụng từ lâu trong Y học cổ truyền.

Còn có tên là ba kích thiên, cây Ruột gà, chẩu phóng xì (Hải Ninh), thao tẩy cáy, ba kích nhục, liên châu ba kích.Tên khoa học Morinda officianlis How.Thuộc họ Cà phê Rubiaceae.

Người ta thường dùng rễ phơi hay sấy khô (Radix Morindae) của cây ba kích

  • Cây thảo, sống lâu năm, leo bằng thân quấn. Thân non mầu tím, có lông, phía sau nhẵn. Cành non, có cạnh. Lá mọc đối, hình mác hoặc bầu dục, thuôn nhọn, cứng, dài 6-14cm, rộng 2,5-6cm, lúc non mầu xanh lục, khi già mầu trắng mốc. Lá kèm mỏng ôm sát thân.
  • Cụm hoa mọc thành tán ở đầu, hoa nhỏ, lúc non mầu trắng, sau hơi vàng, tập trung thành tán ở đầu cành, dài 0,3-1,5cm, đài hoa hình chén hoặc hình ống gồm những lá đài nhỏ phát triển không đều. Tràng hoa dính liền ở phía dưới thành ống ngắn.
  • Quả hình cầu, khi chín mầu đỏ, mang đài còn lại ở đỉnh.
  • Mùa hoa: tháng 5-6, mùa quả: tháng 7-10.

Phân bố, thu hái và chế biến: Cây ba kích mọc hoang ở ven rừng, trên đồi râm giữa các bụi bờ, bãi hoang nhiều nhất ở Quảng Ninh (Hải Ninh, Hồng Quảng), Hà Tây, Phú Thọ, Bắc Ninh, Bắc Giang. Nhưng hiện không đủ nhu cầu. Cần nghiên cứu trồng. Rễ đào quanh năm, tốt nhất vào thu đông. Đào về rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô. Khi gần khô đập dẹt rồi lại phơi cho thật khô.

Tác dụng dược lý: nước sắc ba kích có tác dụng làm tăng sự co bóp của ruột, cơ trơn và giảm huyết áp.

CÔNG DỤNG VÀ LIỀU DÙNG:

Tính vị theo tài liệu cố: Ba kích có vị cay ngọt, tính hơi ôn. Vào thận kinh. Có tác dụng ôn thận trợ dương, mạnh gân cốt, khử phong thấp. Dùng chữa dương ủy, phong thấp cước khí, gân cốt yếu, mềm, lưng gối mỏi đau. Người âm hư, hỏa thịnh, đại tiện táo bón cấm dùng.

Trong nhân dân, ba kích là một vị thuốc bổ trí não và tinh khí, dùng trong các bệnh liệt dương, sớm xuất tinh, di mộng tinh, phụ nữ kinh nguyệt không đều. Còn dùng chữa bệnh phong thấp, mạnh gân cốt. Ngày dùng 5-12g/kg dưới dạng thuốc sắc hay cao lỏng. Nhân dân ở những nơi có cây này mọc hoang thường đào củ này về nấu với thịt gà, ăn để bồi bổ sức khỏe.

Qua điều trị thử nghiệm đạt kết quả sau: đối với nam giới có hoạt động sinh dục yếu, ba kích có tác dụng làm tăng khả năng giao hợp , đặc biệt đối với các trường hợp khả năng giao hợp yếu và thưa. Tuy không làm tăng đòi hỏi tính dục, nhưng ba kích có tác dụng tăng cường sức dẻo dai, không thấy có tác dụng giống androgen trên lâm sàng. Ba kích không làm thay đổi tinh dịch đồ nhưng trên thực tế có tác dụng hỗ trợ và cải thiện hoạt động sinh dục cũng như điều trị vô sinh cho nam giới có trạng thái vô sinh tương đối nhẹ và suy nhược thể lực. Còn các trường hợp tinh dịch ít, tinh trùng chết nhiều, không có tinh trùng, không xuất tinh khi giao hợp, sử dụng ba kích chưa thấy kết quả.

Đối với người cao tuổi, bệnh nhân thường có biểu hiện mệt mỏi, kém ăn mất ngủ, người gầy yếu mà không thấy có những yếu tố bệnh lý gây nên, một số trường hợp có đau mỏi các khớp, ba kích có tác dụng tăng lực rõ rệt thể hiện qua những cảm giác chủ quan như đỡ mệt mỏi, ngủ ngon, ăn ngon và những dấu hiệu khách quan như tăng cân, tăng cơ lực. Còn đối với bệnh nhân đau mỏi các khớp, sau khi dùng ba kích dài ngày các triệu chứng đau mỏi giảm rõ rệt.

CÁC BÀI THUỐC CÓ DÙNG VỊ BA KÍCH:

  • Dùng ba kích trong đơn thuốc “Nhị tiên thang” để chữa bệnh cao huyết ấp có kết quả. Đặc biệt đối với phụ nữ bị cao huyết áp ở thời kỳ hết kinh, kết quả thấy rõ rệt: Tiên mao, Dâm dương hoắc, Ba kích, Tri mẫu, Hoàng bá, Đương quy, mỗi vị 12g, nước 600ml. sắc còn 200ml. Chia ba lần uống trong ngày. Thời gian điều trị 3 tháng.
  • Người già yếu chân gối, tê mỏi: Ba kích nhục 10g, thục địa 10g, nhân sâm (hoặc đảng sâm) 4g, thỏ ty tử 6g, bổ cốt toái 5g, tiểu hổi hương 2g, nước 600ml. Sắc còn 200ml, chia ba lần uống trong ngày.
  • Trị thận hư, di niệu, đái nhiều lần: Ba kích, Sơn thù du, Thỏ ty tử, Tang phiêu tiêu, mỗi thứ 12g sắc hoặt tán bột uống.
  • Trị lưng gối mỏi đau, mặt trắng nhợt nhạt, chân tay lạnh: Ba kích, Tục đoạn, Bổ cốt chỉ mỗi thứ 12g, bồ đào nhục 5 quả. Sắc nước uống hoặc tán bột uống với canh.
  • Trị thoát vị, bìu sưng đau: Ba kích, hạt quýt mỗi thứ 12g, tiểu hồi hương 3,7g sắc uống

Kiêng kỵ: đối với người âm hư hỏa vượng, đại tiện táo kết không nên dùng ba kích.

Lưu ý: những loại cây thường nhầm lẫn với Ba kích tím.

Ba kích dùng làm dược liệu là Ba kích tím, Ba kích trắng vẫn có khá nhiều công dụng, tuy nhiên do tác dụng không tốt bằng ba kích tím nên người ta vẫn ưa chuộng dùng ba kích tím hơn.Dựa vào màu sắc của dược liệu, ba kích được chia thành hai loại là ba kích tím và ba kích trắng với những đặc điểm:

  • Ba kích tím: Thảo dược này khá quý trong thiên nhiên, chỉ chiếm khoảng 10% đến 20% nên ba kích tím khô có giá trị rất đắt. Dược liệu có củ màu vàng sậm, phần bên trong màu tím sẫm. Với màu sắc đó, khi ngâm rượu, rượu thuốc sẽ có màu tím khá đậm.
  • Ba kích trắng: Dược liệu này chiếm khoảng 80%-90% trong tự nhiên. Vỏ củ có màu vàng nhạt và phần thịt bên trong có màu trắng. Khi ngâm rượu, rượu thuốc sẽ chuyển sang màu tím nhạt. So với ba kích tím, giá thành của ba kích trắng bình dân hơn.

Một số nhầm lẫn khác:

Do hình dáng cây khá giống nhau:

  • Ba kích lông (Morinda cochinchinensis).
  • Cây Mặt quỷ (Morinda villosa Ex Hook, f).
  • Cây có rễ nhỏ, cứng. Thân lá nhẵn. Hoa và quả tụ. Cây rất rễ nhầm lẫn với loài Ba kích quả tụ (Morinda sp.)
  • Dây Giang mủ (Zygostelma benthamiBaillon var. lineare Cost).
  • Dây leo. Rễ có vỏ mỏng và cứng, lõi gỗ to. Lá không có lá kèm, có nhựa mủ trắng. Quả thuôn dài. Năm 1980, cây này đã được một số thương lái thu mua với cái tên “Ba kích”

Do nhầm lẫn vì cùng tên gọi “dây ruột gà” trong nhân dân:

  • Sam trắng (Bacopa monnieri).
  • Mộc thông (Clematis chinensisOsbeck).
  • Cây bụi, lá kép gồm 5 lá chét có cuống dài. Hoa màu trắng mọc ở kẽ lá. Quả bế, hình trứng, dẹt, có vòi dài, nhiều lông.

Nhầm lẫn do hình ảnh trên mạng

  • Viễn chí là một loại dược liệu rất dễ nhầm lần với Ba kích.
  • Viễn chí hình thái bên ngoài khá giống Ba kích, nhưng củ nhỏ hơn, thường có màu tím hoặc hơi đỏ, củ khá đồng nhất.
  • Chính vì màu đỏ tím của củ Viễn chí làm nhiều người mua hàng thiếu kinh nghiệm nhầm lẫn, dùng Viễn Chí ngâm rượu để cải thiện sinh lý nam nhưng không hề có tác dụng. Các hình quảng cáo trên mạng thường sử dụng cây viễn chí để lôi kéo khách hàng.

Ba kích có thể dùng dạng tươi hoặc khô, Ba kích dạng tươi dễ phân biệt hơn dạng khô. Ba kích khô thường rất khó phân biệt. Cần thận trọng với trường hợp Ba kích  đã bị hấp chiết lấy hết dược chất nên thể chất thường nhũn và xốp.

Ba kích cũng tốt cho nữ như khó thụ thai, dương hư, kinh nguyệt không đều, tử cung lạnh. Là vị thuốc tốt cho cả nam lẫn nữ.

Ba kích có tính bổ dương nhưng đây cũng là vị thuốc quý hiếm, giá thành cao nên dễ bị làm giả, hơn nữa trong quá trình chế biến, để đảm bảo công hiệu “bổ dương” cũng không thể loại trừ trường hợp ba kích giả được tẩm các chất tân dược có tính kích thích. Cần hết sức thận trọng khi sử dụng, cần có tham khảo ý kiến thầy thuốc Đông y và mua thuốc tại nơi có uy tín.

Theo trên báo uống rượu ba kích “ cậu nhỏ “ cương dương suốt 30 giờ phải nhập viện cấp cứu có thể do ba kích đã ngâm tẩm với tân dược cường dương, hoặc uống rượu ba kich kèm với uống thuốc tân dược cường dương. Hoặc uống rượu ba kích với sử dụng thuốc bôi hoặc xịt để tăng tác dụng cường dương chứ ba kích chưa thể gây tác dụng dữ dội như vây,

Nên đến khám tư vấn bác sĩ, thầy thuốc YHCT để khám đánh giá tình trạng sức khỏe của từng người để chỉ định dùng thuốc phù hợp, cũng như dùng thuốc thang ngâm rượu hay uống cho phù hợp để nâng cao sức khỏe, hạn chế tai biến tương tự dùng rượu ngâm ba kích như trên

BÀI VIẾT MỚI
- Advertisment -
Google search engine

TIN LIÊN QUAN