https://linchidofood.com.vn/
HomeChuyên Đề YHPTChuyện về cây Đoạn trường thảo

Chuyện về cây Đoạn trường thảo

Trong kho tàng chuyển cổ của Trung Quốc, có câu chuyện sau: Ngày xưa, có một người thợ săn, khi vào rừng sâu, tình cờ bắt đươc một con vượn con. Ông ta bèn đem về nhà nuôi. Vượn mẹ đi tìm con, thấy vượn con bị bắt, không biết làm gì để giành lại con mình, nên bám theo người thợ săn đến tận nhà của ông ta.

Ngày ngày, vượn mẹ leo trên cây cao ẩn mình, cứ nhìn theo dáng con mà nước mắt chảy dài. Người thợ săn muốn thuần hóa vượn con, nên hàng ngày thường đem vượn con ra trước hiên nhà mà dạy dỗ, đùa giỡn. Vượn mẹ tưởng lầm là con của mình đang bị đánh đập, hành hạ, rất đau lòng vì không có cách nào cứu được con.

Một hôm, vượn mẹ từ trên cây cao rơi xuống đất. Người thợ săn nhặt được, đem làm thịt để ăn. Khi mổ ruột, ông ta thấy ruột của vượn mẹ đã đút thành từng khúc vì quá đau lòng.
Có một dị bản cho rằng: Vượn con bị người thợ săn bắn chết. Vượn mẹ mất con, ôm xác con trong tay, lòng thương xót vô cùng, đau đớn đến đứt từng khúc ruột mà chết theo con.
Đoạn có nghĩa là đứt, trường là ruột. Đoạn trường được hiểu là nỗi đau lòng đến đứt từng khúc ruột.

Trong chuyện cổ Phật giáo cũng có câu chuyện về đoạn trường như sau: Thời Đức Phật Thích Ca còn tại thế, có một người thợ săn chuyên vào rừng săn các loài thú hoang để mưu sinh. Một hôm, ông ta phát hiện có một con nai mẹ đang cho nai con bú sữa. Ông ta tiến lại gần, giương cung bắn nai mẹ, không ngờ trúng phải nai con. Nai mẹ hoảng hốt nhảy ra xa, một chốc sau lại quay lại bên xác nai con đang quằn quại trên vũng máu vì đã bị trúng mũi tên oan nghiệt. Nai mẹ cứ đi chung quanh xác con hoài, liếm máu trên vết thương của con, với một cử chỉ thể hiện lòng thương xót vô cùng. Một lát sau, người thợ săn nhìn thấy nai mẹ ngã lăn bên cạnh xác nai con và chết theo con.

Hôm đó, người thợ săn đã mang xác của hai mẹ con nai về nhà. Khi làm thịt, mới thấy rằng ruột của nai mẹ đã đứt ra từng khúc. Nai mẹ không bị trúng tên mà vẫn chết vì ruột bị đứt đoạn.

Lòng người thợ săn vô cùng cảm động trước tình cảnh đó. Ông nghĩ rằng, loài vật mà có tình mẫu tử sâu đậm như thế, huống chi là con người.

Từ đó về sau, người thợ săn phát tâm lành, bỏ nghề săn bắn, không muốn sát sinh hại vât nữa. Rồi ông từ bỏ mọi thứ để trở thành một tu sĩ, chuyên tâm tu tập, nuôi dưỡng lòng từ bi đối với muôn loài. Người thợ săn tu hành đắc đạo, được tôn là Hứa Tinh Vương.

Trong tiểu thuyết Thần điêu hiệp lữ của nhà văn Kim Dung có kể rằng, những người trúng độc hoa tình tại Tuyệt Tình Cốc thì không cách gì cứu nổi. Đại hiệp Dương Quá bất ngờ bị trúng độc hoa tình, may nhờ Thiên Trúc Thần Tăng dùng thân thể của mình để thử thuốc, kết quả đã tìm ra một loại cỏ cực độc có thể giải được độc hoa tình, đó là cây đoạn trường thảo (dĩ độc trị độc).

Có thể câu chuyện hư cấu của Kim Dung, đã dựa vào dược tính của cây đoạn trường thảo, để viết lên một đoạn tiểu thuyết ly kỳ.

CÂY ĐOẠN TRƯỜNG THẢO

Trong y dược học đông phương, có một loài cây rất độc, có tên là đoạn trường thảo (斷腸草), đó là cây lá ngón, còn gọi là co ngón, cây rút ruột, hồ mạn trường, hồ mạn đằng, đại trà đằng, hoàng đằng, câu vẫn v.v…, tên khoa học Gelsemium elegans Benth., thuộc họ Hoàng đằng (Gelsemiaceae).

Cây lá ngón là loại cây mọc leo, thân và cành không có lông, trên thân hơi có khía dọc. Lá mọc đôi, hình trứng, thuôn dài hay hơi hình mác, mép nguyên, nhẵn, dài 7 – 12cm, rộng 2,5 – 5,5cm. Hoa mọc thành xim ở đàu cành hay kẽ lá, cánh mang hoa vàng. Mùa hoa vào tháng 6 – 8 – 10. Quả nang, dài, màu nâu, dài 1cm, rộng 0,5cm. Hạt nhỏ, quanh mép có rìa mỏng, màu nâu nhạt, hình thận.

Lá ngón mọc hoang phổ biến ở vùng rừng núi Việt Nam như: Hà Giang, Tuyên Quang, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Lạng Sơn, Hòa Bình, Quảng Ninh, Quảng Nam, Quảng Ngãi, các tỉnh vùng Tây Nguyên.

Ở Trung Quốc người ta tìm thấy lá ngón ở các tỉnh Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam, Tứ Xuyên…

Độc tính của lá ngón là do các alcaloid chứa trong toàn bộ cây, độc giảm dần từ rễ, lá, hoa, quả và thân cây.

Ở Việt Nam và Trung Quốc, cây này được coi là một trong 4 loại cây có độc tính thuộc hàng cao nhất (độc bảng A). Người ta cho rằng, chỉ cần ăn ba lá của cây này là đủ làm chết một người trưởng thành.

Người bị ngộ độc lá ngón có các triệu chứng: Khát nước, đau họng, chóng mặt, hoa mắt, buồn nôn… sau đó bị mỏi cơ, thân nhiệt hạ, huyết áp hạ, răng cắn chặt, sùi bọt mép, đau bụng dữ dội, tim đập yếu, khó thở, đồng tử giãn và chết rất nhanh do ngừng hô hấp.
Do các alccaloid của cây lá ngón có chất độc rất mạnh, nên người ta không dùng làm thuốc, nhưng cần biết để phân biệt với các vị thuốc khác (có dạng gần giống với cây lá ngón, như cây Chè vằng – Jasminum subtriplinerve Blume, Kim ngân) để tránh nhầm lẫn, gây độc chết người.

Tuy nhiên, người xưa cũng đã sử dụng cây lá ngón để giảm đau, sát trùng, chống ngứa, tiêu thũng… Cây thường được sử dụng trong điều trị một số bệnh ngoài da như nấm da, Eczema, đinh nhọt, viêm mủ da, bầm dập.

Cách dùng: Giã nhỏ đắp ngoài hoặc lấy nước rửa chỗ đau.

Trong trường hợp mụn nhọt, ngã tổn thương, bầm dập, có thể giã nát cây tươi đắp ngoài hoặc nấu nước rửa ngoài. Nhưng hết sức lưu ý, độc tính của loại cây này rất cao nên chỉ dùng ngoài da, tuyệt đối không được uống.

Cây lá ngón là nguyên nhân của rất nhiều vụ ngộ độc ở các vùng rừng, núi của Việt Nam và Trung Quốc.

Ở Việt Nam, cây này từ lâu được khuyến cáo không nên dùng làm thuốc, nhưng vẫn có nhiều trường hợp được dùng để tự tử hay với mục đích đầu độc.

Khi bị ngộ độc lá ngón, khiến nạn nhân có triệu chứng đau quặn bụng, vật vã, nôn mửa, choáng, giãn đồng tử, răng cắn chặt, sùi bọt mép, hạ huyết áp, lạnh toát toàn thân, các cơ mềm nhũn, chảy máu dạ dày – ruột, tim đập yếu, hô hấp chậm dần, rồi dẫn tới tử vong rất nhanh.

Trong dân gian người ta thường dùng mỡ heo, dầu phụng để uống, hoặc dùng dịch chiết rau má và rau muống để làm hồi tỉnh lại.

Cách cấp cứu: Giã nhiều rau má (đã rửa thật sạch) hoặc rau muống, lấy nước cốt, sau đó cho người bị ngộ độc uống để làm giảm độc tính rồi chuyển ngay đến bệnh viện cấp cứu.
Phải nhanh chóng sử dụng tức thì phương pháp tổng hợp, lúc đầu rửa dạ dày, duy trì nhiệt độ, hô hấp nhân tạo, dùng thuốc kích thích, đồng thời tùy hiện tượng mà xử lý cho thích hợp.

BÀI VIẾT MỚI
- Advertisment -
Google search engine

TIN LIÊN QUAN